Kompjuteri ndizet ngadalë. Loja ngec kur hap Discord-in. Ose gjithçka punon mirë, derisa rrit cilësinë e grafikës. Të tria mund të përshkruhen si “PC i ngadalshëm”, por zgjidhja nuk është domosdoshmërisht e njëjtë.

Nëse po mendon për një upgrade të PC-së në Kosovë, nis nga problemi që do të zgjidhësh. Një pjesë më e shtrenjtë nuk të ndihmon shumë kur kufizimi ndodhet diku tjetër.

SSD-ja ka përparësi kur sistemi punon ende nga një HDD dhe hapet ngadalë. RAM-i ka përparësi kur memoria nuk mjafton për programet që përdor. Kartela grafike ka përparësi kur ajo kufizon FPS-të në lojërat e tua.

Ja si ta dallosh rastin tënd dhe çfarë të kontrollosh para blerjes.

Para upgrade, shiko kur shfaqet ngadalësimi

Hap programet ose lojën që përdor zakonisht. Në Windows, shtyp Ctrl + Shift + Esc për të hapur Task Manager dhe shiko përdorimin e procesorit, memories dhe diskut gjatë ngadalësimit.

Një shifër e vetme nuk mjafton për diagnozë. Disku në 100% aktivitet nuk është domosdoshmërisht i prishur. Po ashtu, memoria e përdorur për cache nuk do të thotë vetvetiu se duhet të blesh më shumë RAM. Rëndësi ka lidhja mes ngarkesës dhe problemit që vëren.

Kontrollo edhe programet që nisen bashkë me Windows-in, hapësirën e lirë dhe përditësimet. Nëse PC-ja ngadalësohet vetëm pas disa minutash loje, kontrollo temperaturat dhe ftohjen. Blerja e RAM-it nuk e zgjidh mbinxehjen.

Kur duhet ta përmirësosh SSD-në së pari?

Nëse Windows-i është ende i instaluar në HDD, kalimi në SSD zakonisht e bën më të shpejtë nisjen e sistemit, hapjen e programeve dhe ngarkimin e skedarëve. Kjo është veçanërisht e dobishme për një kompjuter që përdoret për punë, mësim dhe detyra të përditshme.

Ka rëndësi edhe vendi ku e instalon sistemin. Nëse shton SSD, por Windows-in dhe programet i lë në HDD, nuk merr të njëjtin përfitim në përdorimin e përditshëm.

Një SSD më e madhe ka kuptim edhe kur hapësira po të detyron të fshish vazhdimisht lojëra ose projekte. Megjithatë, kapaciteti shtesë dhe shpejtësia shtesë janë dy arsye të ndryshme për blerje.

SATA apo NVMe: zgjidhe sipas kompjuterit

Për një sistem me lidhje SATA dhe vend për disk 2.5 inç, Samsung 870 EVO 1TB është shembull i këtij formati nga katalogu i Startech24. Në desktop duhen kontrolluar edhe kablloja SATA dhe furnizimi me energji për diskun.

Për një sistem që mbështet M.2 NVMe, Kingston NV3 1TB M.2 2280 PCIe 4.0 është një tjetër shembull. Kontrollo që sloti të pranojë NVMe dhe gjatësinë 2280. Vetëm shënimi “M.2” nuk e vërteton përputhshmërinë.

Para migrimit të Windows-it ose zëvendësimit të diskut, ruaji skedarët e rëndësishëm në një kopje rezervë.

A e rrit SSD-ja FPS?

Përfitimi kryesor është te ngarkimi dhe qasja në të dhëna. Në disa lojëra, ruajtja e ngadaltë mund të kontribuojë në ndërprerje gjatë ngarkimit të përmbajtjes, por SSD-ja nuk e zëvendëson fuqinë e kartelës grafike.

Nëse ke tashmë një SSD që punon mirë, kalimi nga SATA në NVMe nuk do të thotë se FPS-të do të rriten në raport me shpejtësinë e reklamuar të diskut.

Kur ia vlen të shtosh RAM?

RAM-i bëhet prioritet kur programet që përdor njëkohësisht kërkojnë më shumë memorie sesa ka sistemi. Mund ta vëresh kur kalimi nga loja te shfletuesi zgjat, aplikacionet reagojnë me vonesë ose loja ngec ndërsa programe të tjera mbeten të hapura.

Me 8GB RAM, ia vlen të kontrollosh nëse kapaciteti po të kufizon. Me 16GB, nevoja për 32GB varet nga lojërat, programet dhe puna që bën paralelisht. Shtimi i memories që nuk të nevojitet nuk garanton më shumë FPS.

Për platforma DDR4, Corsair Vengeance RGB RS 16GB, 2 × 8GB, 3200 ilustron një komplet me dy module për desktop. Duhet kontrolluar nëse do të zëvendësojë memorien ekzistuese dhe nëse përshtatet me pllakën amë.

Për platforma DDR5, Kingston FURY Beast 32GB, 2 × 16GB, 6000MT/s CL30 është shembull me kapacitet më të madh. Nuk është zëvendësim që mund të vendoset në një pllakë amë DDR4.

Çfarë duhet të kontrollosh te RAM-i?

Kontrollo gjeneratën DDR4 ose DDR5, formatin DIMM ose SO-DIMM, numrin e sloteve dhe kapacitetin që mbështet sistemi. Lexo manualin për vendosjen e moduleve në slotet e duhura.

Shpejtësia e reklamuar mund të kërkojë profil XMP ose EXPO dhe mbështetje nga procesori e pllaka amë. Nuk garantohet në çdo kombinim. Edhe përzierja e kompletit të ri me module të vjetra kërkon kujdes për përputhshmërinë dhe stabilitetin.

Kur kartela grafike duhet të jetë përmirësimi i parë?

Nëse kompjuteri punon mirë në përdorimin e përditshëm, por lojërat kanë FPS të ulët në rezolucionin dhe cilësinë që dëshiron, kontrollo ngarkesën e kartelës grafike.

Provo të njëjtën skenë me rezolucion ose cilësime grafike më të ulëta. Nëse FPS-të rriten dukshëm, kjo është një shenjë se ngarkesa grafike po ndikon. Nëse ndryshojnë pak, duhen kontrolluar edhe procesori, kufizimi i FPS-ve, memoria dhe vetë loja. Ky është orientim fillestar, jo provë përfundimtare.

ASUS Dual GeForce RTX 5060 Ti OC 16GB GDDR7 është një shembull nga katalogu për t’u vlerësuar kundrejt kartelës që ke. Ia vlen të krahasosh rezultate për lojërat dhe rezolucionin tënd, jo vetëm numrin e gigabajtëve.

16GB GDDR7 në këtë kartelë janë memorie grafike, ose VRAM. Nuk zëvendësojnë RAM-in e kompjuterit dhe nuk provojnë vetë se një kartelë është më e shpejtë se një tjetër.

Para blerjes kontrollo furnizuesin e rrymës: modelin, fuqinë dhe konektorët. Pastaj kontrollo hapësirën në kasë dhe përputhshmërinë me sistemin. Një upgrade grafik mund të kërkojë edhe shpenzime të tjera.

Tre situata që e bëjnë zgjedhjen më të qartë

Këta janë shembuj orientues, jo rezultate testimi.

PC me HDD, 8GB RAM dhe përdorim për zyrë. Nëse problemi kryesor është nisja e ngadaltë e Windows-it dhe programeve, nis nga SSD-ja. Pastaj vlerëso RAM-in sipas ngarkesës reale.

PC me SSD, 8GB RAM dhe ngecje gjatë lojës me disa aplikacione hapur. Kontrollo së pari nëse memoria po shteron gjatë ngecjeve. Një përmirësim i RAM-it mund të ketë më shumë kuptim sesa ndërrimi i menjëhershëm i kartelës grafike.

PC me SSD, RAM të mjaftueshëm dhe FPS të ulët në cilësime të larta. Nëse matjet tregojnë kufizim nga GPU-ja, vlerëso një kartelë më të fuqishme. Kontrollo fillimisht pjesët që duhet ta mbështesin.

Kur ia vlen të mendosh për një PC të ri?

Nëse duhen ndërruar njëkohësisht procesori, pllaka amë, RAM-i, furnizuesi dhe kartela grafike, llogarit koston e plotë. Krahasoje me një konfigurim të ri që plotëson të njëjtin qëllim.

Te Gaming Builds në Startech24 mund të shohësh konfigurimet Starbuild, të përgatitura nga ekipi teknik. Krahasimi ka kuptim kur përfshin të gjitha pjesët e nevojshme dhe performancën që kërkon.

Nëse një SSD ose RAM i përshtatshëm e zgjidh problemin, mund të vazhdosh ta përdorësh PC-në aktuale.

Pyetje të shpeshta për upgrade të PC-së

A mund ta përmirësoj laptopin në të njëjtën mënyrë?

Varet nga modeli. Disa laptopë lejojnë ndërrimin e RAM-it dhe SSD-së, ndërsa të tjerë kanë memorie të salduar ose kufizime hapësire. Kartela grafike në shumicën e laptopëve nuk zëvendësohet si ajo e një desktopi. Kontrollo manualin e modelit të saktë.

A më duhet patjetër 32GB RAM për gaming?

Jo për çdo lojë dhe përdorim. Kontrollo kërkesat e lojërave dhe memorien që përdor kur luan. 32GB mund të ndihmojnë kur 16GB nuk mjaftojnë për lojën dhe aplikacionet e hapura bashkë.

A mund t’i porosis pjesët me dorëzim 24-orësh në Kosovë?

Shiko përzgjedhjen Produkte 24H dhe afatin e produktit konkret për adresën tënde. Jo çdo pjesë e përmendur këtu ka të njëjtën disponueshmëri ose afat dorëzimi. Nëse përputhshmëria kërkon një model tjetër, krahaso edhe opsionet me afat më të gjatë.

Çfarë t’i dërgosh ekipit para se të zgjedhësh pjesën?

Dërgo modelin e procesorit, pllakës amë, RAM-it, diskut dhe kartelës grafike. Për upgrade të GPU-së, shto modelin e furnizuesit të rrymës dhe kasës. Trego edhe lojërat ose programet që përdor, rezolucionin e monitorit dhe buxhetin.

Mbi të gjitha, përshkruaj kur shfaqet problemi. “Loja ngec kur hap Discord-in” e orienton zgjedhjen shumë më mirë sesa “dua ta bëj PC-në më të shpejtë”. Kështu mund të vlerësosh me ekipin e Startech24 cilën pjesë ia vlen ta përmirësosh së pari.